Tarihdışı Homo Economicus Argümanına Kapitalizm-öncesi Dünyadan Bir Cevap

 ----
Yürüsem önümdedir
Söylesem dilimdedir
Otursam yanımdadır
Ayruk ne bazarım var

Ne yürüyem ne ârâm
Ne ırak sefer kılam
Çün dostu bunda gördüm
Ayruk ne seferim var.

Irak yere tacirler
Assı için varırlar
Çün gevher elimdedir
Irak ne bazarım var.

Miskin Yunus'un canı
Aşk ile ulaşalı
Dembedem artar derdi
Uludan tımarım var.

Yunus Emre,  Divan, 291.

assı: kâr, fayda.

İnsanın Bilimle İmtihanı

Zamanın akışı içinde insanlık, bilimin ellerinden gelen darbelerle iki kez, naif öz sevgisinin incinmesinin acısını yaşamak zorunda kalmıştır. Birincisi, Dünyanın evrenin merkezinde olmadığını, akıl almaz büyüklükte bir dünyalar sistemi içinde  bir nokta olduğunu anladığında. (...) İkincisi, biyolojik araştırmalar özel yaratılmışlık ayrıcalığını elinden alıp soykütüğünü hayvanlar alemine düşürdüğünde. S.Freud. 

(Alıntılayan S.Jay Gould, Darwin ve Sonrası, Ankara, Tübitak, 2003).

Minerva'nın Baykuşu

Dünyanın nasıl olması gerektiğini öğrenmek iddiası üzerine bir söz daha söyleyelim: felsefe bu konuda daima geç kalır. Dünyanın düşüncesi olarak felsefe, ancak realite oluşum sürecini işleyip bitirmiş olduğu zaman ortaya çıkar. Kavramın öğrettiğini tarih aynı zorunlulukla gösterir: ancak varlıkların olgunluk çağındadır ki , -ideal reel'in karşısında boy gösterir ve aynı dünyayı cevheri içinde kavradıktan sonra, onu bir fikirler alemi şeklinde yeniden inşa eder. Felsefenin soluk rengi solgun zemine vurduğu zaman, hayatın tezahürü ihtiyarlık günlerini tamamlıyor demektir. Felsefenin soluk rengiyle o gençleştirilemez, sadece bilenebilir. Minerva'nın baykuşu, ancak gün batarken uçmaya başlar." G.W. F. Hegel, Hukuk Felsefesinin Temel Prensipleri